โดยส่วนใหญ่ไม่ไปปรึกษาคุณหมอเพราะคิดว่า เป็นปัญหาเล็ก น้อย น่ารำคาญมากกว่า บ้างก็คิดว่าป่วยการจะไปหาหมอ เพราะอาการนี้ไม่มีวิธีรักษาอยู่แล้ว หรือถ้าหากมีการรักษาจริงตัวยาก็คงก่อให้เกิดอาการข้างเคียงอันไม่พึง ประสงค์ร้ายแรงได้ บางคนไปหาหมอแต่ก็ไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสม ทั้งนี้เพราะหมอเองก็ไม่ค่อยมีความรู้เท่าไรนัก เกี่ยวกับการวินิจฉัยอาการปวดศีรษะจากสาเหตุต่างๆ ซึ่งรักษาไม่เหมือนกัน
ความถี่และระยะเวลาของ อาการปวดศีรษะ
บางคนจะมีอาการปวดศีรษะไม่บ่อยนัก และการปวดขึ้นแต่ละครั้งก็เป็นอยู่ไม่นาน แต่ถ้าหากปวดถี่ขึ้นและแต่ละครั้งยังปวดนานขึ้น อย่างนี้หมอก็ต้องตรวจประเมินใหม่ โดยอาจต้องส่งตรวจพิเศษเช่น ถ่ายภาพระบบไฟฟ้า (MRI)
คนที่ปวดศีรษะตลอดวันอาจเป็นผลจากการรับ ประทานยาหรือดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนมากเกินไป แต่ถ้าเป็นการปวดศีรษะข้างเดียวเป็นช่วงเวลาสั้น (ราว 35-40 นาที) และมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วยเช่น คัดจมูกข้างเดียว น้ำตาไหลและหงุดหงิดมักจะหมายถึงโรคที่เรียกว่าปวดศีรษะแบบ คลัสเตอร์ (cluster headache) ซึ่งการรักษาทำได้ทั้งระงับปวดและป้องกันการปวดครั้งต่อไปด้วยยารักษา ไมเกรน ก็ได้ แต่บ่อยครั้งแล้ว ต้องให้ยาที่รักษาปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์โดยเฉพาะ เช่น ให้ออกซิเจน, ยาเพรด นิโซน, ยาลิเธียม เป็นต้น
อาการปวดศีรษะรุนแรงข้างเดียวแค่ช่วงสั้นๆ (5-15 นาที) แต่วันละหลายครั้ง มักจะเกิดในผู้หญิงเป็นส่วนใหญ่และมักจะมีอาการคัดจมูกและน้ำตาไหลบ่งชี้ อาการปวดศีรษะที่เรียกว่าภาวะ “พาร็อคซิสมอล เฮมิเครเนียเรื้อรัง” (chronic paroxysmal hemicrania) ซึ่งเกือบทุกรายจะตอบสนองต่อยาอินโดเมธาซีน (indomethasine) แต่ถ้าใช้ยาขนานอื่นๆ มักจะไม่ได้ผล
ช่วงเวลาที่มีอาการปวดศีรษะ
คนไข้บางคนที่ตื่นขึ้นมาพร้อมอาการปวดศีรษะแล้วหายไปโดยเร็วหลังรับประทานยา ควรจะตั้งข้อสงสัยว่ามีเนื้องอกในสมองหรือมีพยาธิสภาพ คือโรคอื่นๆ ที่เป็นตัวเป็นตนเกิดขึ้นในสมอง
อาการปวดศีรษะชนิดที่เรียกว่า “เทนชั่น” (tension headache) มักจะเลวลงเมื่อเวลาผ่านไปในแต่ละวัน แต่บางคนอาจตื่นขึ้นมาพร้อมอาการปวดศีรษะแบบนี้ได้ ในขณะที่ปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์ มักจะมาเป็นเวลาที่แน่นอน
อาการปวดศีรษะตอนวันหยุดสุดสัปดาห์ อาจเป็นผลมาจากการนอนมากเกินไป หรืออาการขาดคาเฟอีน (caffeing withdrawal) ในคนที่ปกติดื่มกาแฟมากๆ แล้วอดไประยะหนึ่ง
ลักษณะและตำแหน่งของอาการปวดศีรษะ
อาการปวดแสบๆ บริเวณท้ายทอยบ่งบอกว่าเป็นความผิดปกติทางประสาทเฉพาะที่ (focal neuropathy) ส่วนปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์จะมีลักษณะปวดเหมือนมีอะไรแหลมคมมาทิ่มแทง ในขณะที่อาการ ปวดศีรษะข้างเดียวและเต้นตุบๆ จะเป็นลักษณะของ ไมเกรน หรือปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์ ก็เป็นข้างเดียวได้
ตำแหน่งของอาการปวดอาจไม่สัมพันธ์กับ ตำแหน่งของพยาธิสภาพ ยกตัวอย่างเช่น คนไข้ที่มีเนื้องอกสมองบริเวณท้ายทอยอาจปวดศีรษะบริเวณหน้าผาก ปวดศรีษะเนื่องจากพยาธิสภาพ บริเวณกระดูกคออาจปวดที่หน้าผากได้เช่นกัน
อาการนำและอาการร่วม
ไมเกรน มักจะมีสัญญาณนำที่เรียกว่า “ออร่า” (aura) ทั้งทางสายตา เช่น แสงวูบวาบ หรืออื่นๆ อาการคลื่นไส้ ไวต่อแสงหรือเสียงและการเคลื่อนไหวเป็นสิ่งที่เกิดบ่อย ในคนกำลังจะเป็น ไมเกรน ความหงุดหงิด, อาการคัดจมูกข้างเคียงและน้ำตาไหลเป็นอาการที่เกิดขึ้นบ่อย ขณะจะมีอาการปวดศีรษะแบบคลัสเตอร์ ส่วน ไมเกรน อาจมีอาการเวียนศีรษะร่วมด้วย
การตรวจร่างกาย
การตรวจร่างกายทั่วไปเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อตรวจหาภาวะเจ็บป่วยอื่นๆ ในระบบต่างๆ ของร่างกาย ที่อาจนำไปสู่อาการปวดศีรษะได้ หลังจากคุณหมอซักประวัติแล้วจะมีการตรวจร่างกายทางระบบประสาท เป็นขั้นตอนสำคัญที่สุด คือ ถ้าเป็นอาการปวดศีรษะชนิด ไมเกรน เทนชั่น คลัสเตอร์ แล้วจะตรวจไม่พบความผิดปกติ ยกเว้นบางราย
การรักษาโรค ไมเกรน
เป้าหมายของการรักษา ไมเกรน คือ การระงับอาการที่เกิดจากโรคกำเริบเฉียบพลัน และป้องกันการเกิดครั้งต่อไปโดยวิธีการต่างๆ
การรักษาแบ่งออกได้เป็นแบบไม่ใช้ยา และแบบใช้ยา
การรักษาแบบใช้ยา
แบ่งตามวัตถุประสงค์การใช้ออกได้ เป็น 2 แนวคือ
แนวทางที่ 1 ยาที่ระงับหรือบรรเทาอาการปวดศีรษะจากไมเกรนเฉียบพลัน ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่สุดเพราะคนซึ่งกำลังปวดแทบระเบิดอยู่นั้น สิ่งที่เขาต้องการคือ ทำอะไรก็ได้ที่ทำให้อาการปวดศีรษะหายไป แต่ไม่ได้ทำให้หาย เพราะว่าเมื่อคุณหยุดทานยาก็จะกลับมาเป็นอีก เป็นเพียงระงับอาการปวดที่เป็นอยู่ แต่หลังจากทานแล้วคุณก็ต้องพักผ่อน แอสไพริน พาราเซทตามอล โคเดอีน (codgine) เออร์กอท (ergot) เฉยๆ หรือ ergotc ผสมคาเฟอีน แต่ยานี้อาจทำให้คลื่นไส้ได้จึงอาจหลีกเลี่ยง โดยเปลี่ยนไปใช้ยาแบบเหน็บทวารหนัก ยานี้มีข้อห้ามใช้ในกรณีหญิงตั้งครรภ์ คนที่เป็นโรคเส้นเลือดเลี้ยงหัวใจหรือแขนขาตีบตัน
หลักการเลือกใช้ยา
ในกรณีของ ไมเกรน ที่มีอาการปวดศีรษะขนาดเบาจนถึงขนาดปานกลางนั้น ยาแก้ปวดขนานธรรมดา หรือยากลุ่มเอ็นเสดก็เพียงพอแล้ว ส่วนกรณีอาการที่รุนแรงกว่านี้จึงจะพิจารณาใช้ยากลุ่ม triptan หรือเออร์กอท เมื่อวงการแพทย์เรียนรู้กลไกการเกิดโรคดีกว่านี้ก็จะมีการวิจัยหายาใหม่ๆ ที่ได้ผลดียิ่งขึ้น
การรักษาแบบไม่ใช้ยา
ฟังดูไม่น่าเชื่อว่า มาตรการต่างๆ บางอย่างทำให้อาการปวดศีรษะจาก ไมเกรน ของคนบางคน หายไปได้ราวกับปลิดทิ้ง เช่น การปรับเปลี่ยนอาหาร อย่างไรก็ตาม ในคนไข้จำนวนมากยังคงมีอาการอยู่ แต่น้อยลงหลังการเปลี่ยนอาหารแล้ว
อาหารที่อาจกระตุ้นอาการมีอาทิเช่น โยเกิร์ต กล้วย ผลไม้แห้ง ถั่วต่างๆ เนยแข็งที่เก็บไว้นาน ผักดอง ผงชูรส และน้ำตาลเทียมแอสพาร์เทม เครื่องดื่มมีแอลกอฮอล์บางอย่าง เช่น ไวน์แดง และเบียร์ นอกจากอาหารแล้ว มาตรการที่เรียกว่า ไบโอฟีดแบ็ค (biofeedback) การนั่งทำสมาธิ และเทคนิคการผ่อนคลายต่างๆ รวมทั้งการออกกำลังกายแอโรบิก ล้วนมีประสิทธิภาพในการป้องกัน การกำเริบของไมเกรนได้ การแทรกแซงทางจิตวิทยาและจิตเวชอาจมีความจำเป็นในบางราย
แมกนีเซียม (magnesium)
แมกนีเซียมเป็นธาตุสำคัญของร่างกายและเป็นธาตุที่มีบทบาทในการเกิดโรคไมเกรน ดังจะเห็นจากหลายงานวิจัยที่พบว่าคนที่เป็น ไมเกรน มีระดับธาตุแมกนีเซียมใน ร่างกายต่ำกว่าปกติ ครั้นเมื่อลองฉีดแมกนีเซียมซัลเฟต 1 กรัมเข้าเส้นเลือดให้แก่คนไข้ที่เป็น ไมเกรน ชนิดเฉียบพลัน 40 ราย ก็พบว่า 21 ราย หายปวดศีรษะโดยส่วนใหญ่ (80%) ของคนที่หายปวดมีระดับแมกนีเซียมในเลือดต่ำ ไรโบฟลาวิน (riboflavin) หรือวิตามินบี 12 มีบางงานวิจัยที่บอกว่า วิตามินบี 12 ช่วยบรรเทาอาการปวดศีรษะไมเกรนได้แต่เป็นงานวิจัยขนาดเล็ก ที่ทดลองกับคนไข้ ไมเกรน เพียง 55 ราย
สมุนไพร
พืชตระกูลกัวรานา
กัวรานาเป็นพืชธรรมชาติพันธุ์ไม้เลื้อยทางตอนใต้ของทวีปอเมริกา ซึ่งคนพื้นเมืองทางแถบนั้นใช้ชงดื่มมาเป็นเวลาหลายร้อยปีมาแล้ว สรรพคุณของกัวรานาคือ ช่วยชำระล้างมลพิษในระบบทางเดินหายใจ ให้พลังงาน บำรุงสมอง ทำให้สดชื่น เพิ่มสมาธิให้กับผู้ทำงานประเภทที่ต้องใช้สมาธิมากๆ เหมาะสำหรับผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้ หอบหืด ไมเกรน อ่อนเพลีย อีกทั้งยังช่วยระงับอาการอยากอาหาร อยากบุหรี่ อยากดื่มกาแฟ
“กัวราน่า จะไปขยายหลอดเลือดและหลอดลม ช่วยให้มีการจับออกซิเจนให้กระแสเลือดให้ดีขึ้นระบบการทางเดินหายใจทำงานดี ขึ้น ทำให้มีออกิเจนไปเลี้ยงสมองมากขึ้นด้วย และ ไมเกรน ก็จะค่อยๆ ดีขึ้น และหายไปในที่สุด
DOCTORCARE Pain Clinic and Wellness Center ให้การรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ โดยสามารถรู้สึกได้เพียงการรักษาครั้งแรก
TAG: โรคปวดเรื้อรัง , ไมเกรน , ปวดหลัง
